Przejdź do treści
Silna Rzeczpospolita

Obszary państwa · 12 z 12

Obronność i odporność

Czy Polska jest przygotowana na wojnę, sabotaż, cyberatak, katastrofę albo długi kryzys?

Polska nie jest stroną wojny, ale żyje w trwałym środowisku konfliktu hybrydowego: cyberataki, operacje wpływu, próby sabotażu, rozpoznawanie infrastruktury krytycznej. Bezpieczeństwa nie da się dłużej obsługiwać jak zwykłego działu administracji, w rytmie rocznych budżetów.

Debata zatrzymała się na wielkości wydatku. Wydatek nie jest jednak zdolnością: procent PKB nie mówi nic o gotowości w ciągu doby, zapasach amunicji, czasie mobilizacji ani o tym, czy szpital zadziała bez prądu. A sam procent zależy od tego, co się do niego wliczy.

Odstraszanie to system, nie liczba czołgów. Składa się z ośmiu elementów — własnych zdolności, rezerwy, obrony cywilnej, przemysłu, infrastruktury, sojuszy, odporności społecznej i głębi strategicznej — i każdy może zawieść osobno. Najtańsza wojna to ta, która się nie zaczęła: przeciwnik ma wiedzieć, że atak nie może mu się opłacić.

W liczbach

Skala problemu

Budżet obronny 2026 to 201 mld zł podawane jako 4,83% PKB. W samym budżecie państwa jest 124,8 mld zł, czyli ok. 3,0% PKB — pozostałe 79,5 mld pochodzi z pozabudżetowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Źródło: Fikcja w wydatkach na zbrojenia. Obok budżetu mamy tykającą bombę · sprawdzono 2026-09-09

Na obronę cywilną przeznaczono w 2026 r. ok. 5,5 mld zł; ustawa o ochronie ludności przewiduje na ten cel 0,15% PKB.

Źródło: Budżet obronny Polski na 2026 rok · sprawdzono 2026-09-09

Bolączki

Co boli ludzi w tym obszarze

Każda udokumentowana w źródłach. Wszystkie bolączki według poziomu — od gminy po państwo →

Cyberataki i dywersja wobec samorządów, wodociągów i infrastruktury 2025: krajowe zespoły CSIRT obsłużyły niemal 273 tys. incydentów (+144,4% r/r); CERT Polska: 179 ataków ransomware (147 w 2024 r.), w tym 30 w podmiotach publicznych, z czego 15 w administracji samorządowej; incydent w stacji uzdatniania wody: ok. 6 h bez wody dla ok. 2,5 tys. mieszkańców. Pomiar i dane · Estymacja · Sztuczna inteligencja Ostrzeganie i koordynacja w czasie powodzi 2024 r. 22 alerty RCB; alerty tej samej treści w 11 województwach; 3 stacje LSOP wyłączone w czasie powodzi; plan finansowy RCB ok. 12 mln zł; wydatki wojewody dolnośląskiego na skutki powodzi ponad 610 mln zł (2024) i 124,5 mln zł (I poł. 2025). Pomiar i dane · Estymacja · Sztuczna inteligencja Schrony: niewiele miejsc i brak wiedzy, gdzie się schować Inwentaryzacja PSP 2022: 10 622 schronów i ukryć dla 1 428 369 osób (3,78% ludności); w oględzinach NIK wymagań nie spełniało 68% schronów (17 z 25) i 53% ukryć (10 z 19); w skontrolowanych gminach miejsce dla 2% mieszkańców, 6 z 32 gmin bez żadnego miejsca; wydatki w 2021 r. 214 tys. zł; ponad 80% badanych nie wie, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia (IBRiS za NIK). Pomiar i dane · Estymacja · Optymalizacja Zbiorniki prowadzone według sztywnej instrukcji, bez prognozy fali Wolna pojemność kaskady nyskiej 178 mln m³; co najmniej 527 zespołów budowli hydrotechnicznych bez oceny bezpieczeństwa; wydatki Wód Polskich na skutki powodzi 74 525 868,57 zł (2024) i 300 127 975,00 zł (2025); potrzeby 2025–2030: 1 466 400 000,00 zł. Estymacja · Sterowanie · Optymalizacja Zbrojenia mierzone procentem PKB, a nie dostarczoną zdolnością NATO: 4,48% PKB w 2025 r. (szac.) wobec 1,86% w 2014 r.; sprzęt 54,44% wydatków obronnych w 2025 r. FWSZ: plan 2023 wykonany w 50,8% (23 293 651,8 tys. zł z 45 875 226,0 tys. zł); koszty obsługi długu w 15 latach 403,3 mld zł wobec 46,1 mld zł zaplanowanych wpłat z budżetu MON (luka 357,2 mld zł, 88,6%). Pomiar i dane · Estymacja · Optymalizacja

Co zmienia technologia

Pomiar, model, decyzja, poprawka

Każde zastosowanie jest oznaczone narzędziem, z którego korzysta. Czym te narzędzia są →

Pomiar i dane

Mierniki zdolności zamiast procentu

Dla każdego z ośmiu składników odstraszania osobne mierniki: gotowość w 24 i 72 godziny, dostępność sprzętu, zapasy amunicji, czas mobilizacji, czas pracy infrastruktury bez zasilania, czas wykrycia i odtworzenia po cyberataku. Tych liczb nie da się poprawić samą księgowością.

Estymacja

Wspólny obraz sytuacji

Łączenie danych z wielu niedoskonałych źródeł — radarów, czujników, zdjęć satelitarnych, zgłoszeń służb — w jeden obraz z oceną niepewności. Dobrze zrobione łączenie daje pewniejsze oszacowanie niż którekolwiek źródło z osobna i pokazuje, czego nie wiemy.

Estymacja

Próby przeciążeniowe państwa

Model zależności między energią, łącznością, wodą, transportem i szpitalami. Symulacja odpowiada na pytanie, co przestaje działać po utracie konkretnego węzła i po ilu godzinach — i wskazuje, gdzie zapas albo drugi tor daje najwięcej odporności.

Optymalizacja

Logistyka i rozmieszczenie zapasów

Rozmieszczenie amunicji, paliwa, leków i części tak, żeby przetrwały utratę pojedynczych magazynów i dróg, oraz planowanie dostaw przy uszkodzonej infrastrukturze. To klasyczne zadania optymalizacji z ograniczeniami, rozwiązywane od lat w logistyce przemysłowej.

Optymalizacja

Plan mobilizacji przemysłowej

Model zakładów, łańcuchów dostaw i wąskich gardeł: które zakłady, w jakim czasie i czego mogą produkować więcej — i gdzie jedna brakująca część zatrzymuje całą linię. Wynik mówi, gdzie zgromadzić zapas komponentów, zanim będzie potrzebny.

Sztuczna inteligencja

Wykrywanie ataków w sieci i w informacji

Rozpoznawanie nietypowego ruchu w sieciach instytucji publicznych i skoordynowanych kampanii dezinformacyjnych, żeby skrócić czas od ataku do reakcji. Ostrzeżenie trafia do człowieka, który je ocenia i decyduje.

Mierniki

Po czym poznać, że działa

Wartości docelowej nie wpisujemy, dopóki nikt jej nie policzył. Pusta rubryka z opisem, skąd wziąć dane, jest uczciwsza niż liczba z sufitu.

Co mierzymyCelSkąd dane
Gotowość wybranych jednostek i służb w 24 i 72 godziny do policzenia MON, wyniki ćwiczeń — w części niejawne
Odsetek ludności objętej działającym systemem ostrzegania i czas alarmowania do policzenia MSWiA
Odsetek ludności z dostępem do miejsca ochronnego w rozsądnym czasie do policzenia inwentaryzacja obiektów ochronnych, Państwowa Straż Pożarna
Czas wykrycia i czas odtworzenia po incydencie w systemach krytycznych do policzenia NASK, zespoły reagowania na incydenty

Gdzie technologia musi się zatrzymać

  • Część wyników musi zostać niejawna. Jawna jest metoda i miara postępu; szczegóły słabych punktów nie mogą stać się instrukcją dla przeciwnika.
  • Algorytm może wskazać zagrożenie i podpowiedzieć warianty. Decyzja o użyciu siły należy wyłącznie do ludzi, w ramach prawa i z pełną odpowiedzialnością.
  • Mierniki zdolności też da się ograć — ćwiczenie przygotowane pod miernik nie mówi nic o wojnie. Dlatego część sprawdzianów musi być niezapowiedziana.
  • Temat łatwo zamienia się w zakupy sprzętu bez zmiany zdolności. Każdy duży zakup ma odpowiadać na pytanie, który miernik poprawi i o ile.

Gdzie to już działa

Problem jest rozwiązywalny

Nie po to, żeby kopiować — warunki są różne. Po to, żeby nazwać mechanizm, który gdzie indziej zadziałał.

Finlandia

Około 50 500 schronów z miejscem dla 4,8 mln ludzi — 85% ludności kraju. 91% z nich wytrzymuje atak bronią konwencjonalną, 83% ma filtrację powietrza. Za tym stoi bezpieczeństwo powszechne: współpraca wojska, ministerstw, firm, samorządów i organizacji społecznych, a nie program jednego resortu.

Źródło: Kancelaria Rządu Finlandii — komunikat o schronach · sprawdzono 2026-09-09

Szwajcaria

Około 370 tysięcy schronów, 9 mln miejsc — pokrycie powyżej stu procent ludności. Nie zbudował tego program inwestycyjny, tylko przepis budowlany z 1963 r.: obowiązek schronu w każdym nowym budynku mieszkalnym, rozłożony na sześćdziesiąt lat.

Źródło: Szwajcarski Federalny Urząd Ochrony Ludności (BABS) · sprawdzono 2026-09-09

Sprzężenia

Tego obszaru nie da się naprawić osobno

  • Energia i infrastruktura krytyczna Bez prądu nie działa łączność, wodociąg ani szpital; czas pracy infrastruktury bez zasilania z sieci jest miernikiem obronnym, nie tylko energetycznym.
  • Zdrowie i kolejki W kryzysie szpitale muszą szybko rozwinąć łóżka, leczyć urazy i mieć zapasy — ich gotowość liczy się do zdolności obronnej tak samo jak gotowość jednostek.
  • Budżet i pieniądze publiczne Rekordowy wydatek, finansowany częściowo długiem poza budżetem, musi kupować mierzalną zdolność; inaczej rośnie dług, a nie bezpieczeństwo.
  • Nominacje, kadry i uczciwość Zakupy uzbrojenia to największe zamówienia w państwie i z natury najmniej jawne — tym bardziej potrzebują śladu decyzji i wykrywania konfliktów interesów przed podpisem.

Mapa wszystkich powiązań →

Znasz ten obszar od środka?

Jeśli wiesz, gdzie tu naprawdę traci się czas i pieniądze — albo umiesz to policzyć — jesteś osobą, której szukamy.