Pomiar i dane
Jedna metoda liczenia wakatów
Jedna wiążąca definicja wakatu i comiesięczne dane z arkuszy organizacyjnych szkół. Dopóki liczby różnią się kilkukrotnie, każda debata o kadrach jest sporem o dane, a nie o rozwiązanie.
Obszary państwa · 4 z 12
Czy szkoła przygotowuje dziecko do świata, który będzie istniał za dziesięć i dwadzieścia lat?
Polska szkoła uczy lepiej niż średnia europejska — w całej Europie wyniki spadły, u nas nie. Ale stoi na nauczycielach o średniej wieku około 48 lat, a państwo nie potrafi się samo ze sobą zgodzić, ilu ich już brakuje: zestawienia różnią się kilkukrotnie. Nikt tym nie zarządza, bo nikt tego rzetelnie nie zmierzył.
Mierzymy surowy wynik egzaminu, a nie przyrost wiedzy ucznia. Szkoła w zamożnej dzielnicy wygląda przez to lepiej od szkoły, która z trudniejszym uczniem zrobiła znacznie więcej. Nagradzamy rekrutację, nie nauczanie.
Kolejne reformy zmieniały ustrój szkoły — liczbę klas, egzaminy, granice etapów — a nie to, co dzieje się na lekcji. Struktura jest łatwa do zmiany ustawą i dobrze widoczna. Jakość nauczania jest trudna i niewidoczna, więc czekała.
W liczbach
W badaniu PISA 2025 polscy piętnastolatkowie wypadli powyżej średniej unijnej i OECD we wszystkich trzech obszarach: 484 punkty z matematyki wobec 460 w Unii i 482 z czytania wobec 451. Polska jest jednym z czterech krajów bez istotnego statystycznie spadku.
Źródło: Wyniki badania PISA 2025 — Instytut Badań Edukacyjnych · sprawdzono 2026-09-09
W tym samym badaniu wyniki uczniów z grupy o najwyższym statusie spadły o 11 punktów z matematyki i 17 punktów z czytania.
Źródło: PISA 2025 — pełniejszy obraz szkoły · sprawdzono 2026-09-09
Ministerstwo Edukacji podało 3 609 wakatów nauczycielskich na 16 marca 2026 r. Inne zestawienia mówią o 7 289, a jeszcze inne o ponad 20 tysiącach. Średnia wieku nauczyciela to około 48 lat.
Źródło: Wakaty nauczycielskie 2026 — gdzie brakuje nauczycieli i dlaczego · sprawdzono 2026-09-09
Bolączki
Każda udokumentowana w źródłach. Wszystkie bolączki według poziomu — od gminy po państwo →
Co zmienia technologia
Każde zastosowanie jest oznaczone narzędziem, z którego korzysta. Czym te narzędzia są →
Pomiar i dane
Jedna wiążąca definicja wakatu i comiesięczne dane z arkuszy organizacyjnych szkół. Dopóki liczby różnią się kilkukrotnie, każda debata o kadrach jest sporem o dane, a nie o rozwiązanie.
Estymacja
Model porównuje wynik ucznia z tym, czego można było oczekiwać przy jego punkcie wyjścia. Szkoła jest rozliczana z tego, o ile posunęła dziecko, a nie z tego, kogo przyjęła — to jedyny miernik, który nie premiuje selekcji na wejściu.
Estymacja
Wiek nauczycieli, przejścia na emeryturę, liczba absolwentów kierunków nauczycielskich i liczba dzieci w kolejnych rocznikach pozwalają policzyć, ilu nauczycieli jakiego przedmiotu zabraknie w każdym powiecie w każdym z najbliższych dziesięciu lat. Dziś takiej prognozy nie ma, więc reagujemy dopiero wtedy, kiedy nie ma komu wejść do klasy.
Sterowanie
Częste, krótkie sprawdziany diagnostyczne zamiast jednego egzaminu na koniec etapu pozwalają szkole poprawiać nauczanie, póki uczeń jeszcze w niej jest. Wynik wraca do nauczyciela, a nie tylko do rankingu.
Optymalizacja
Układanie planu lekcji, gdy nauczyciel uczy w kilku szkołach, a uczniów dowozi autobus, to zadanie optymalizacji z wieloma ograniczeniami naraz. Dobrze policzone oszczędza godziny nauczycieli i dzieci; układane ręcznie zwykle zostawia okienka i puste przejazdy.
Sztuczna inteligencja
Narzędzia sztucznej inteligencji mogą przygotować zadania na kilku poziomach trudności, sprawdzić prace z odpowiedzią zamkniętą i wskazać ucznia, który od kilku tygodni zostaje w tyle. Czas odzyskany na papierach wraca do pracy z uczniem.
Mierniki
Wartości docelowej nie wpisujemy, dopóki nikt jej nie policzył. Pusta rubryka z opisem, skąd wziąć dane, jest uczciwsza niż liczba z sufitu.
| Co mierzymy | Cel | Skąd dane |
|---|---|---|
| Przyrost wiedzy ucznia między kolejnymi egzaminami, skorygowany o punkt wyjścia | do policzenia | wyniki egzaminów zewnętrznych, CKE, IBE |
| Liczba wakatów nauczycielskich liczona jedną metodą, w podziale na przedmiot i powiat | do policzenia | System Informacji Oświatowej |
| Prognozowana luka kadrowa na pięć i na dziesięć lat | do policzenia | model kadrowy na danych SIO i GUS |
| Wpływ pochodzenia społecznego na wynik ucznia | do policzenia | PISA, IBE |
Gdzie technologia musi się zatrzymać
Gdzie to już działa
Nie po to, żeby kopiować — warunki są różne. Po to, żeby nazwać mechanizm, który gdzie indziej zadziałał.
Pierwsze miejsce w Europie w badaniu PISA we wszystkich badanych dziedzinach i jednocześnie najsłabszy w całym OECD wpływ pochodzenia społecznego na wynik z czytania. Szkoły układają program w ramach krajowego minimum i same zatrudniają nauczycieli, a tę swobodę równoważy mocne kształcenie nauczycieli, wspólny standard i konsekwentne opieranie decyzji na danych.
Źródło: Estoński model szkoły — Education Estonia · sprawdzono 2026-09-09
Sprzężenia
Jeśli wiesz, gdzie tu naprawdę traci się czas i pieniądze — albo umiesz to policzyć — jesteś osobą, której szukamy.